1500 Yıllık Tsunami İzleri
26 Aralık 2007
Marmaray Projesi kapsamında İstanbul'da yürütülen arkeolojik kazılarda, bölgede 1454 yıl önce yaşanmış tsunaminin izlerini yansıtan iskelet ve objeler bulundu. Bu iskelet ve objeler, kazılarda ortaya çıkarılan 27 gemiyle birlikte Yenikapı'da açılacak olan müzede sergilenecek.
Arkeoloji Müzeleri Müdürü İsmail Karamut , yaptıkları kazılarda İ.S. 553 yılında çok şiddetli bir deprem ve arkasından yaşanan tsunaminin izlerini gördüklerini anlatarak "Sular, tsunami ile karaya kadar gitmiş ve oradaki canlıları da çekmiş. Tsunaminin izlerini gördüğümüz 80 cm'lik tabakada bir deve iskeleti, 5 at isketeli bulduk. 5 ve 6. yüzyılı gösteren seramik parçaları, ağaç parçaları ile karşılaşıyoruz. Bulduğumuz gemilerin bir kısmı 11. yüzyıldaki bir fırtına ile batmış. Fırtınada batan gemiler üzeri kumla örtülünce sağlam bir şekilde günümüze kadar kalmışlar. Fırtına dışında batmış, terk edilmiş gemiler deniz bakterileri yüzünden daha çok tahrip edilmiş" diye konuştu.
Karamut, kazılarda Marmara Denizi'nin geçirdiği tektonik hareketleri de belirleyebildiklerini söyledi. Yenikapı'da hem metro hem Marmaray kapsamında iki ayrı kazı yürütüldüğünü anlatarak bulunan 27 geminin 18'inin metroda, 9'unun da Marmaray'da bulunduğunu söyledi. Marmaray kazısında 2, metro kazısında 12 adet hiç çalışılmamış batık gemi bulunduğunu belirten Karamut, "Yani toplam 14 adet üzerinde hiç çalışılmamış batık gemi bulunuyor. Şu an 2 batık üzerinde çalışma yapılıyor" dedi. Yenikapı'daki kazıların bulunan önemli eserler nedeniyle diğer kazıların önüne geçtiğini ifade eden Karamut, Bizans dönemi gemiciliği, ticareti, günlük yaşamı, giyim tarzı, beslenme, dini inanç sistemine dair önemli ipuçları elde ettiklerini kaydetti. Karamut, "Uzmanların söylediğine göre 11. yüzyılın başında Yenikapı limanındaki gemiler şiddetli bir fırtına ile batıyor. Bulduğumuz gemilerin büyük bölümünde yapılan incelemeler, o dönemin gemi yapım teknikleri açısından bir geçiş dönemi olduğu ortaya çıkıyor" dedi. Karamut, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun Yenikapı'daki kazılar sırasında bulunan tarihi Bizans surlarının korunmasına ve bölgenin arkeolojik park ilan edilmesine karar verdiğini anımsatarak "İstanbul Büyükşehir Belediyesi kentsel tasarım projesi hazırlıyor. O çalışma kapsamında surlar arkeoloji parkı olarak korunacak" dedi. Sirkeci Garı'nda çalışmaların yavaş ilerlediğini dile getiren Karamut, "Doğu Şaft dediğimiz alanda kazılar bitti. Ama gar hâlâ bize teslim edilmedi. Tam teslim edilmediği için kazı yapamıyoruz" diye konuştu. Karamut, Üsküdar'da bulunan apsisli dini bir yapının bulunduğu alanın da trafik yoğunluğu nedeniyle teslim edilmediği için buradaki kazıyı henüz bitiremediklerini söyledi.
Sergi uzatıldı
Karamut, 25 Haziran'da açılan ve 31 Ekim'de kapatmayı planladıkları "Gün ışığında İstanbul'un 8 bin yılı: Marmaray, Metro, Sultanahmet kazıları" sergisini yoğun ilgi nedeniyle uzattıklarını ifade etti.
Yaklaşık 500 eserin bulunduğu serginin İstanbulluların merakını giderirken yabancı uzmanların da ilgisini çektiğini kaydeden Karamut, "Yurtdışından birçok bilim adamı, konunun uzmanı İstanbul'a gelip kazı alanını geziyor. Geçen günlerde 10 Fransız gazeteci geldi. Hem sergiyi hem de arkeolojik kazı alanını gezdiler. Kazılarda yeni eserler bulundukça sergiye eklemeler olacak. Bayramdan sonra kazımızda çalışan bilim insanları ile değerlendirme yapacağız. Marmaray kazılarıyla ilgili nisan ayında sempozyum yapmayı düşünüyoruz" dedi.
Cumhuriyet /Özlem Güvemli